İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Burak Uzel, özellikle 20'li ve 30'lu yaşlardaki bireylerde kalp krizi vakalarının arttığına dikkat çekerek, risk faktörleri ve korunma yöntemleri hakkında önemli açıklamalarda bulundu.

Dr. Uzel, genç yaşta kalp krizinin artık istisnai bir durum olmaktan çıktığını belirterek, bilimsel verilerin bu eğilimi doğruladığını söyledi. Akut kalp krizi nedeniyle hastaneye yatanlar arasında 35-54 yaş grubunun oranının yüzde 27’den yüzde 32’ye yükseldiğini ifade eden Uzel, genç kadınlarda ise bu oranın yüzde 21’den yüzde 31’e çıktığını kaydetti.

Uluslararası araştırmalara da değinen Uzel, Nature dergisinde yayımlanan ve 15-44 yaş grubundaki 81 binden fazla ölümü inceleyen bir çalışmaya göre, 1999-2020 yılları arasında gençlerde kalp krizine bağlı ölüm oranlarının yıllık ortalama yüzde 1,3 azaldığını, ancak 2018-2020 döneminde bu eğilimin tersine dönerek yıllık yüzde 7,3 artış gösterdiğini aktardı.

Covid-19 aşılarıyla ilgili bilgi kirliliğine dikkat çekti

Kalp krizi riskine ilişkin kamuoyunda yer alan bazı yanlış bilgilerin de altını çizen Dr. Uzel, Covid-19 enfeksiyonunun damar iltihabı ve pıhtılaşma yoluyla riski artırabildiğini ancak aşıların toplum genelinde kalp krizi veya inme riskini artırdığına dair bilimsel bir kanıt bulunmadığını söyledi.

İngiltere’de 45,7 milyon erişkin üzerinde yapılan bir çalışmayı örnek gösteren Uzel, Covid-19 aşılarının kalp-damar hastalıkları açısından ek risk oluşturmadığını, aksine aşılanan kişilerde genel kardiyovasküler olayların daha düşük görüldüğünü belirtti.

Sigara ve obezite başlıca risk faktörleri

Genç yaşta kalp krizi geçiren bireylerin yüzde 90’ından fazlasında en az bir değiştirilebilir risk faktörü bulunduğunu vurgulayan Uzel, sigara kullanımının genç vakalarda yüzde 60 ila 80 arasında değişen oranlarda görüldüğünü ifade etti.

Türkiye’de sigara tüketiminin arttığına dikkat çeken Uzel, 2011 yılında 91,7 milyar adet olan bandrollü sigara satışının 2024 yılında yüzde 64 artışla 150,5 milyar adede ulaştığını söyledi. Uzel, elektronik sigaraların da damar sağlığı üzerinde olumsuz etkileri bulunduğunu kaydetti.

Hareketsiz yaşam tarzı, sağlıksız beslenme ve obezitenin de önemli risk faktörleri arasında yer aldığını belirten Uzel, küresel verilerde gençlerdeki kalp-damar riski yükünün yüzde 39,4’ünün yüksek tansiyon, yüzde 30,3’ünün yüksek beden kitle indeksi ve yüzde 28,2’sinin yüksek LDL kolesterol kaynaklı olduğunu aktardı.

Genetik faktörlere dikkat çekti

Dr. Uzel, toplumda her beş kişiden birinde görülen ve genetik olarak aktarılan Lipoprotein A [Lp(a)] yüksekliğinin de önemli bir risk oluşturduğunu belirtti. Bu durumun damar tıkanıklığı ve kalp kapakçıklarında kireçlenmeye yol açabileceğini ifade eden Uzel, herkesin hayatında en az bir kez bu testi yaptırması gerektiğini söyledi.

Enerji içeceklerinin özellikle alkolle birlikte veya yoğun egzersiz öncesinde tüketilmesinin ritim bozukluğu ve ani tansiyon yükselmelerine neden olabileceğini belirten Uzel, kronik stres ve düzensiz uykunun da kalp sağlığını olumsuz etkilediğini kaydetti.

Belirtiler gençlerde farklı seyredebilir

Kalp krizinin en yaygın belirtisinin göğüste 20 dakikadan uzun süren baskı, sıkışma veya yanma hissi olduğunu belirten Dr. Uzel, gençlerde ve kadınlarda belirtilerin farklı şekillerde ortaya çıkabileceğini söyledi.

Kadınlarda göğüs ağrısının yanı sıra nefes darlığı, aşırı halsizlik, mide rahatsızlığı, sırt ve çene ağrısının da görülebileceğini ifade eden Uzel, gençlerin göğüs ağrısını kas ağrısıyla karıştırarak sağlık kuruluşlarına geç başvurduğunu belirtti. Dr. Uzel soğuk terleme, nefes darlığı ve baygınlık hissinin eşlik ettiği durumlarda acil yardım alınması gerektiğini vurguladı.

İlk müdahalede dakikalar hayati önem taşıyor

Kalp krizi sırasında hastanın yürütülmemesi ve fiziksel efor sarf ettirilmemesi gerektiğini belirten Uzel, ilk olarak 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini söyledi. Bilinci kapalı ve nefes almayan kişilere vakit kaybetmeden kalp masajı uygulanmasının önemine işaret eden Uzel, otomatik eksternal defibrilatör (AED) kullanımının ilk dakikalarda hayatta kalma şansını önemli ölçüde artırdığını ifade etti.

Kalp sağlığını korumak için 7 öneri

"Damar yaşı 20'li yaşlarda şekillenir" diyen Dr. Burak Uzel, gençlerin kalp sağlığını korumak için şu önerilerde bulundu:

"Sigara ve elektronik sigarayı tamamen bırakın.

Haftada en az 150 dakika orta şiddette egzersiz yapın.

Akdeniz tipi beslenmeyi tercih edin, paketli gıdalardan uzak durun.

Kilo ve bel çevresi kontrolünü sağlayın.

Kan şekeri, tansiyon ve kolesterol değerlerinizi düzenli takip edin.

Ailesinde erken yaşta kalp hastalığı öyküsü bulunanlar düzenli sağlık kontrollerini ihmal etmesin.

Göğüs ağrısı ve benzeri belirtileri hafife almadan sağlık kuruluşuna başvurun."

Dr. Uzel, genç yaşta görülen kalp krizi vakalarının önlenmesinde erken farkındalık, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve düzenli sağlık kontrollerinin büyük önem taşıdığını vurguladı.